Ipe hisia jina sahihi
Wazo la kuacha dini linakuja na kifua chako kinabana. Mtu anasema hofu hiyo ni Mungu anayekuonya. Mwingine anasema ulipaswa kuwa umeishinda tayari. Majibu yote mawili yanaweza kupita juu ya unachojua kweli: unahisi hofu, na bado hujathibitisha hofu hiyo inakuambia nini kuhusu dunia.
Anza na kauli tatu tofauti. Nini kilitokea? Nilihisi nini? Nilikipa maelezo gani? “Nilisoma ukosoaji wa kanisa langu. Nilihisi wasiwasi. Nilitafsiri wasiwasi kuwa hatari.” Kuzitenganisha kunakupa mahali pa kuanzia uchunguzi. Zikiungana kuwa “ukosoaji ni hatari,” mwitikio wa hisia unaanza kufanya kazi ya ushahidi.
Hisia zinaweza kutuambia kuhusu mahitaji, kumbukumbu, matarajio, mahusiano na vitisho tunavyohisi. Zinastahili udadisi. Hisia haiji na maelezo ya chanzo chake yaliyothibitishwa kwa njia huru. Mtu anayedai mamlaka ya kukutafsiria kila hisia anaomba uwezo mkubwa sana juu yako.
Kudhibiti hisia kunakupa njia nyingine ya kuitikia
Katika mazungumzo haya ya kubuni, Dana anamwonyesha kaka yake makala anayoamini. Kaka anasema, ‘Aya hiyo haionyeshi kile kichwa cha habari kinachodai.’ Dana anakasirika na kuelewa, ‘Anadhani mimi ni mjinga.’ Anatua na kuuliza ni aya ipi. Kaka anaonyesha dodoso lililouliza maoni, ilhali kichwa kilidai tabia imebadilika. Dana bado anaweza kutokubaliana na ukosoaji. Lakini kuuliza kumempa jambo maalumu la kuchunguza badala ya kuchukulia tafsiri yake ya kwanza kuwa ukweli.
Huu ni mfano wa kutathmini upya: kubadili namna hali inavyotafsiriwa. Utafiti wa majaribio wa Gross ulilinganisha kutathmini upya na kuficha mwonekano wa nje wa hisia, na kupata athari tofauti katika uzoefu, uonyeshaji wa hisia na utendaji wa mwili. Unatoa tofauti muhimu kati ya kubadili tafsiri na kuficha tu mwitikio. Kinachofaa katika hali fulani bado hutegemea mazingira yake. Dokezo la utafiti 1
Kutathmini upya kunapaswa kuhifadhi taarifa sahihi. Mtu akitishia kukunyima makazi kwa sababu ya imani, “labda nina mawazo hasi tu” ni tathmini mbaya. Bora ni, “Tishio ni la kweli. Ninaweza kuchagua wakati na mahali pa mazungumzo haya huku nikijenga njia nyingine za maisha.” Udhibiti wa hisia unaweza kukusaidia kuitikia hali halisi bila kukulazimisha kuitetea.
Wakati mwingine hatua inayofaa ni kusitisha, kutembea nje, kunywa maji au kuahirisha mabishano. Kusudi ni kurejesha nafasi ya kuchagua ili uamue unachotaka kufanya. Hakuna tuzo ya kujilazimisha kumaliza mazungumzo wakati huwezi kufikiri.
Umakini bila maelezo ya nguvu zisizo za kawaida
Ukipenda, jaribu zoezi la dakika moja. Chagua kitu kisichokuchochea hisia ambacho unaweza kukiona. Tazama kingo, rangi na mahali kilipo. Umakini ukihama, tambua kuhama huko kisha urudi. Weka macho wazi. Ruhusu pumzi iendelee kama kawaida. Unaweza kuacha wakati wowote.
Umejifunza nini? Labda umakini wako ulihama mara nyingi kuliko ulivyotarajia. Labda hakuna jambo maalumu lililotokea. Umechunguza kitu kuhusu uzoefu wako wa sasa. Hakuna haja ya kukipa maana ya ulimwengu mzima. Uwezo wa kutambua wazo bila kulifuata mara moja tayari ni jambo la maana kuchunguza.
Utafiti kuhusu kutafakari kwa utulivu na umakini wa sasa unahusu mazoea na matokeo mengi tofauti. NCCIH inaripoti manufaa yanayowezekana pamoja na ushahidi usio sawa kwa kila jambo na uwezekano wa uzoefu wenye madhara. Zoezi fupi hapa ni mwaliko wa kuchunguza umakini. Lipite ikiwa linakukosesha raha; kuchagua shughuli ya kawaida au mapumziko ni sawa. Dokezo la utafiti 2
Tukio lenye hisia nzito linahitaji maelezo ya makini
Chumba kinanyamaza. Muziki unapanda. Watu unaowaamini wanalia. Unahisi joto la upendo na ukaribu. Uzoefu huo unaweza kuwa na maana kubwa. Halafu mtu anasema unathibitisha fundisho lake. Tambua dai la ziada linalounganishwa na uzoefu huo.
Utafiti wa uzoefu wa kidini uliojadiliwa katika somo la 1 ulipata uhusiano kati ya hisia za kiroho zilizoripotiwa na shughuli za ubongo zinazohusiana na tuzo, katika sampuli moja ndogo ya Wamormoni. Unatupa jambo mahsusi la kujadili kuhusu uzoefu wa binadamu. Tafsiri ya fundisho fulani bado inahitaji hoja zaidi. Dokezo la utafiti 10
Swali zuri ni, “Tungetofautishaje maelezo haya na mengine?” Je, uzoefu unaofanana katika mapokeo mengine ungehesabiwa kuyathibitisha? Vipi uzoefu wakati wa muziki usio na maudhui ya dini? Tumia kanuni ileile kila mara. Vinginevyo hisia inakuwa ushahidi tu inapoingia katika simulizi inayopendelewa.
Zoezi: tenganisha tabaka
Andika tukio moja kwa sentensi moja. Chini yake, taja hisia kwa usahihi kadiri uwezavyo: hofu, majonzi, nafuu, hasira, aibu, msisimko au kutokuwa na uhakika. Kisha andika tafsiri yako ya kwanza. Mwisho, orodhesha maelezo mengine mawili yanayowezekana na hatua moja ya vitendo inayosaidia kuchunguza hali hiyo.
Mfano: “Rafiki alipinga imani yangu. Nilihisi hasira. Nilifikiri ananidharau.” Maelezo mengine yanaweza kuwa kwamba alichagua maneno vibaya, au kwamba kutokubaliana kulionekana kunakulenga binafsi kwa sababu imani inahusiana na familia yako. Hatua inayofaa inaweza kuwa kuuliza ni dai gani hasa analopinga. Swali hilo huleta taarifa.
Unaweza kutumia kipima muda cha dakika moja kisha uandike kilichobadilika, ikiwa kipo. Usichukulie kutulia kuwa uthibitisho kwamba imani ni kweli, wala kuendelea kufadhaika kuwa uthibitisho kwamba umeshindwa. Matokeo yenye manufaa ni maelezo yaliyo wazi zaidi ya uzoefu na nafasi kubwa ya kuchagua hatua inayofuata.
Jadili na endelea
Fikiria wakati hisia ilipokusaidia kutambua tatizo la kweli. Fikiria wakati mwingine ambapo maelezo yako ya kwanza ya hisia yalionekana kutokamilika. Nini kilikusaidia kutofautisha? Somo linalofuata linajenga njia ya kukagua maelezo tunayounganisha na uzoefu.